Tuesday, November 2, 2010

A Beautiful Voice! Arundhati Roy.

Long way
خوبصورت آواز!!!

وينگس
--------------------------------------------------------------------------------




”توهان اسان کي ايستائين ذبح نه ٿا ڪري سگهو جيستائين اسان وٽ خوبصورت آواز موجود آهن“.(هلينا)

دنيا ننڍڙي آهي پر ان اندر مسئلا گهڻا ئي پيچيده آهن، جن کي حل ڪرڻ لاءِ صرف ۽ صرف نيت جي ضرورت آهي، جيڪڏهن اسان جا حڪمرانن پاڻ کي زمين تي خدا سمجهڻ ڇڏي ڏين ته ڪيترو نه بهتر ٿي پوي، ۽ اهي انسانيت لاءِ ڪم ڪرڻ لڳندا، انهن کان سادا ننڍڙا ڪم نه ٿا ٿين.
انهن کي شوق آهي ته اهي مشڪل ۽ غير انساني ڪم ڪن، دنيا کي انهي ڪري ئي انهن طبقن ۾ ورهائي ڇڏيو آهي. اسان وٽ گهڻا طبقا غلامي جا آهن، موجوده وقت ۾ به عوام آزادي جي گهُرُ ڪري رهيو آهي، انهن ملڪن کان جن پنهنجي آزادي لاءِ جدوجهد ڪئي، پر آزاد ٿيڻ کان پوءِ انهن ٻين کي غلام ڪري ڇڏيو آهي. شايد انهن هينئر تائين آزادي جو اصل مفهوم ۽ ان جي خوبصورتي کي نه سمجهيو هجي، جي اهي ان کي سمجهن ها ته اڄ ٻين کي غلام نه بڻائين ها.
انسانن کي غلام رکڻ مشڪل آهي، ڇاڪاڻ جو انسان جانور ناهن، جن کي ڳلي ۾ رسو وجهي غلام بڻائي رکو، انسان ناانصافي ۽ غلامي خلاف ويڙهه ڪندڙ سماجي جانور آهي، ان کي آساني سان مفادن جي جيل ۾ قيد نه ٿو رکي سگهجي. يقينن ان ويڙهه ۾ ڏکيائي وارو مرحلو هي اچي ٿو جو غلام رهندڙ طبقي جو مقابلو هڪ رياست سان هوندو آهي، ظاهر آهي غلام طبقي وٽ رياست جهڙي مشنيري ٿي نه ٿي سگهي، پر رياست وٽ اهي آواز نه ٿا ٿي سگهن جيڪي غلام طبقي وٽ هوندا، ڪجهه اهڙا آواز جيڪي سڄي معاشري کي ڌوڏي سگهن ٿا، جن جو پڙلاءُ صدين تائين ٻڌڻ ۾ اچي ٿو.

تاريخ جي سيني ۾ گوجندڙ اهي خوبصورت ترين آواز جن جي هر صدا ۾ ناانصافي کي نندڻ جو سڏ آهي، جنهن ۾ چڪور جهڙو جنون آهي. رياست جنهن کي پنهنجن وڏن ۽ قميتي هٿيارن تي فخر هوندو آهي اتي مظلوم طبقي کي پنهنجن خوبصورت آواز تي ڀرم ۽ مان هوندو آهي، ڇاڪاڻ جو اهي ئي آواز دنيا جي ستل ضمير کي جاڳائي سگهن ٿا. ۽ ويڙهه جي نغارن ۾ جوش ۽ انقلابي سپاهين کي حوصلو ڏين ٿا.
جنهن ڪري مون کي هلينا جي مٿان سٽ ياد آئي. سچ ئي آهي جو خوبصورت آوازن ئي جدوجهد جي تحريڪن ۽ آزاديءَ جي ويڙهه کي تيز ڪندا رهيا آهن.
اهڙن آواز لاءِ اسان تاريخ ۾ قصا ۽ واقعا پڙهيا آهن، مون هميشه هي سوچيو هو ته ماضي جتي اسان کي غلام طبقا اڪثريت ۾ ملن ٿا اتي انهن وٽ خوبصورت آواز به هئا، اڄ جتي اسان وٽ غلامي جا طبقا آهن اتي خوبصورت آواز ملڻ محال آهي، خوبصورت آواز رکندڙ کي ڪشالا به گهڻا ڪڍڻا پون ٿا.

مان ان وقت غلط ثابت ٿيان ٿي جنهن وقت مون آڏو اسان جي پياري ارونڌتي راءِ جو آواز موجود آهي، جنهن Walking with Comrades لکي ڪري انڊيا جي امير طبقي ۽ حڪومت کي پريشان ڪري ڇڏيو آهي. ان ڪالم ۾ ارون پنهنجي خوبصورت آواز سان جتي مائوسٽ تحرڪ کي حوصلو ڏئي ٿي، اتي انڊيا جي حڪمت عملين کي ڌوڏي ٿي. ارون ان وقت به مشڪلاتن کي منهن ڏئي ٿي، جنهن دوران ارونڌتي کي قتل ۽ گرفتار ڪرڻ جو ڌمڪيون ملنديون رهن ٿيون. پر اهي ارونڌتي کي ڪمزور ڪري نه سگهيا، جنهن جي جواب ۾ ارونڌتي راءِ چيو ته ”اهي مونکي ڀل اچي گرفتار ڪن، مون کي پرواهه ڪانهي“.

هڪ رياست جا ناڪاره هٿڪنڊا ارونڌتي راءِ جي آڏو ڪمزور ٿي وڃن ٿا، انکان پوءِ ارونڌتي وري ٻيهر پنهنجو آواز بلند ڪندي ڪشمير مسئلي تي ڳالهائيندي چوي ٿي ته ”ڪشمير انڊيا جا اٽوٽ حصو ناهي“. ارونڌتي راءِ سري نگر، ڪشمير مسئلي تي تقرير ڪري انڊيا حڪومت کي پريشان ڪري ڇڏيو، جنهن ڪري انڊين حڪومت ارونڌتي راءِ مٿان بغاوت ڪيس هلائڻ لاءِ سوچي رهي هئي، جڏهن ته هينئر تائين خبرن مطابق انڊين حڪومت بغاوت ڪيس نه هلائڻ جو اعلان ڪيو آهي.

مائوسٽ تحريڪ جي سپورٽ کانپوءِ ارونڌتي راءِ انڊيا کي ڪشمير مسئلي تي ڪيل تقرير تي وڌيڪ تنقيد جو نشانو بڻايو وڃي ٿي. ارونڌتي راءِ پنهنجي ڪيل تقرير تي بيان جاري ڪندي چيو ته ”مان جيڪو ڪجهه چيو اهو لکين ماڻهو روز چون ٿا، مان جيڪو ڪجهه لکيو آهي اهو سالن کان مبصرين لکندا اچن ٿا، جيڪڏهن ڪوئي شخص منهنجي تقرير پڙهڻ جي زحمت ڪري ته ان کي ڄاڻ پوندي ته اها بنيادي طور تي انصاف جي اپيل آهي. مان جو چوان ٿي ته محبت ۽ فخر سان جذبي سان تحرڪ وٺي ٿو.“

ڪشمير مسئلي تي جيڪو ڪجهه ارونڌتي راءِ چيو آهي، ان ۾ ڪهڙي غلط ڳالهه آهي؟ ڪشمير مسئلي کي انڊيا ۽ پاڪستان طرفان مذهبي رنگ ڏنو ويو آهي، ۽ ان ۾ اناپرستي جو عنصر به شامل آهي. جڏهن ته ڪشمير صرف ڪشميرين جو آهي، جنهن تي ڪنهن به ٻئي قوت جي حڪمراني ڪرڻ جو جواز ئي نه ٿو بڻجي.

ارونڌتي راءِ ڪشمير مسئلي تي سچ ڳالهائيندي، انڊين حڪومت جي فوجي آپريشن جي مخالفت ڪئي آهي، ۽ ان انصاف جي گهُرَ ڪندي رهي آهي. انڊيا ۾ هلندڙ تحريڪن جي خوشقسمتي آهي جو انهن وٽ ارونڌتي راءِ جو خوبصورت آواز آهي، جيڪو وقتي ناهي، پر هڪ اهڙو آواز جيڪو هر وقت متحرڪ ۽ جدوجهد ۾ رهي ٿو.

پاڪستان ۾ اسٽبلشمينٽ جي وفادار ڪردارن ارونڌتي راءِ تي گهڻي تعريف ڪئي آهي، انهي ڪري نه ته ان مظلوم طبقي لاءِ آواز اٿاريو آهي، انهي ڪري جو ان ڪشمير کي انڊيا جو آٽوٽ حصو ناهي سڏيو. جيڪڏهن انهن کي ارونڌتي راءِ جو آواز ايترو ئي پسند آهي ۽ فوجي آپريشن جي خلاف آهن ته پوءِ بلوچستان ۾ هلندڙ فوجي آپريشن تي اُٿندڙ آوازن کي باغي ۽ اينٽي پاڪستان ڇا لاءِ سڏيو وڃي ٿو؟

پاڪستان ۾ مظلوم ۽ غلامي خلاف هلندڙ تحريڪن وٽ ارونڌتي راءِ جهڙو مستقل ۽ خوبصورت آواز ناهي، جيڪڏهن اسان وٽ به ارونڌتي راءِ هجي ها ته اڄ هوءَ گم شده ماڻهن سان گڏ پريس ڪلب تي ويٺي هجي ها ۽ بلوچستان ۾ هلندڙ فوجي آپريشن خلاف آواز اُٿاري ها، جيئن ان مائوسٽ ۽ ڪشمير مسئلي تي آواز بلند ڪيا آهن.

پاڪستان ۾ ڪنهن حدتائين آواز اٿاريو ويو آهي، پر اهي سڀئي وقتي ۽ گهٽ مدت وارا آهن، پر ارونڌتي راءِ جو آواز مستقل ۽ ڊگهي مدت وارو آهي. انڊين حڪومت کي انهي ڪري پريشاني آهي جو ارونڌتي راءِ پنهنجي آواز کي جهڪو ڪرڻ جي بجاءِ انکي وڌيڪ متحرڪ ۽ مٿي ڪندي رهي ٿي.

۽ جڏهن جڏهن آزادي لاءِ ويڙهه ڪندڙن وٽ خوبصورت آواز هوندا آهن، انهن پنهنجي منزل کي حاصل ڪيو آهي. ائين ئي اسان وٽ برصغير جي خطي ۾ هڪ ڀيرو ٻيهر تاريخ اڏيندڙ خوبصورت آواز، ارونڌتي راءِ جي روپ ۾ مليو آهي.

جنهن کي رياستي مشنيري قيد نه ٿي ڪري سگهي، ڇو جو خوبصورت آواز صدين تائين موجود رهي ٿو. ارونڌتي راءِ جنهن کي وري امير طبقي ۽ انڊين حڪومت تنقيد جو نشانو بڻائي رهي آهي، پر اهي ارونڌتي راءِ جي آواز ۾ موجود سچ کي ڪيئن تنقيد جو نشانو بڻائي سگهندا؟ آخر ارونڌتي راءِ جي روپ ۾ انڊين حڪومت کي رام ڀڳوان جي ڳالهه ياد ڇو نه آئي آهي، جنهن چيو ته ڪرم ڪندو رهه! ۽ ارونڌتي راءِ به هر تان پنهنجو آواز بلند ڪندي رهي ٿي. هڪ ڀيرو ٻيهر اسان جي آڏو مظلوم طبقي جي جيت ٿيڻي آهي، ڇو جو انهن وٽ خوبصورت آواز ارونڌتي راءِ جي روپ ۾ موجود آهن، افسوس هي آهي جو اسان وٽ جن وٽ مظلوم طبقا ته آهن پر ارونڌتي راءِ جهڙا خوبصورت ۽ جرتمند آواز ناهن .




Daily Ibrat November/02/2010

1 comment: